Bescherming van proefdieren. Drie
alternatieve methoden vervangen voortaan proeven op dieren in twee
onderzoeksdomeinen.
Op voorstel van Minister van Consumentenzaken, Volksgezondheid en
Leefmilieu keurde de Ministerraad een ontwerp van koninklijk besluit goed in
het kader van de bescherming van proefdieren.
Alternatieve methoden voor dierproeven maken het steeds vaker mogelijk
het gebruik van proefdieren te vermijden. In dat kader gaf het Europees
Centrum voor de Validering van Alternatieve Methoden (ECVAM) het groen licht
voor drie alternatieve testmethoden in twee onderzoeksdomeinen, nl.
enerzijds om het bijtend, invretend karakter op de huid
(huidcorrosiviteit) te testen voor chemische stoffen, en anderzijds om de toxische
reacties onder invloed van het licht na te gaan (fototoxiciteit).
Alternatieve methoden
Voor huidcorrosiviteitstesten werden totnogtoe de patchtests bij
konijnen gebruikt, waarbij een deel van de konijnenhuid geschoren wordt en
gedurende enkele uren bedekt wordt met de te onderzoeken chemische stof. Dat
bijtend effect zal voortaan enkel kunnen onderzocht worden via twee
alternatieve methoden zonder proefdieren: één waarbij men gebruik maakt
van rattenhuid en één waarbij een model van de menselijke huid wordt
gebruikt.
Fototoxische effecten ter hoogte van de huid werden beoordeeld via
dierproeven met cavia's, konijnen, ratten en muizen. Een alternatieve
methode geeft nu even betrouwbare, zoniet meer betrouwbare resultaten: de
3T3 NRU fototoxiciteitstest.
Aelvoet maakt bij wet alternatieve methoden verplicht
De wet op het dierenwelzijn (1986) verbiedt het gebruik van dieren in
proeven, indien het resultaat op een alternatieve wijze, zonder dieren, kan
bekomen worden. Het nieuwe KB van minister Aelvoet is een omzetting van een
Europese Richtlijn en voorziet een verbod op het gebruik van dieren in alle
proeven voor huidcorrosiviteit en fototoxiciteit, vermits het ECVAM drie
methoden zonder het gebruik van dieren heeft goedgekeurd en gevalideerd. Dit
is het vierde initiatief van de minister om het gebruik van proefdieren te
verminderen.
"Voortaan worden in onze laboratoria cavia's, konijnen en andere
dieren niet langer gebruikt in enkele specifieke onderzoeksdomeinen. Drie
valabele alternatieve methoden maken het gebruik van dieren daarvoor
eindelijk overbodig."
(Bron : Minister van Consumentenzaken, Volksgezondheid en Leefmilieu.)
DIERENRECHTEN EN
UW GEZONDHEID
Met de woorden van de dierenrechtenbeweging
"Zelfs als
proefdieren een oplossing zouden kunnen bieden voor aids dan nog zijn we
ertegen. Waarom? Omdat de mensheid gegroeid is als een kanker. Wij zijn het
grootste probleem op aarde." Ingrid Newkirk - PeTA
"Een leven is een leven. Indien de dood van één rat alle ziekten
zou genezen, dan zou dat voor mij nog geen verschil maken." Chris
Derose, stichter Last Chance for Animals
"Binnen tien jaar zou de dierenrechtenbeweging nog altijd kunnen
worstelen met het geval van stervende menselijke baby's die gered worden
door technieken ontwikkeld met gebruik van proefdieren. Dit argument moet
politiek waardeloos gemaakt worden." Kevin Beedy in 'The
politics of animal rights'
Tot de kern van de zaak
| De vooruitgang in het medisch onderzoek |
is mede dankzij proefdieren enorm. Tuberculose, cholera, bof,
pokken, difterie, hepatitis B, rode hond, mazelen, hondsdolheid...
kunnen nu met succes voorkomen en/of behandeld worden. Daarbij hoort
nog de ontwikkeling van producten als pijnstillers, chemotherapie en
anti-bloedstollende middelen. En wat te denken van de vele
chirurgische ingrepen die nu mogelijk zijn: openharttransplantaties,
pacemakers, hoornvliestransplantaties. Maar veel vragen blijven nog
open: denken we maar aan aids, multiple sclerose, osteoporose,
wiegendood, tal van kankers, hersenletsels... |
| De mythe. |
De DR-beweging werkt niet alleen met morele argumenten. Zo
lanceert ze de mythe dat het gebruik van proefdieren zinloos is en
er voldoende alternatieven zijn.
Maar wanneer de DRO's door de wetenschappelijke wereld worden
uitgenodigd voor opbouwende samenwerking dan haken zij af. Zo werd
de voorzitter van GAIA uitgenodigd om een hoofdstuk te schrijven in
het boek The Ethics of Animal and Human Experimentation maar hij
verzaakte ondanks talrijke aanmoedigingen. Waarom ? |
| De alternatieven |
die de DRO's voorstellen zijn o.a. lotsaanvaarding en preventie.
Zo stelt Tom Regan, kopstuk van de Amerikaanse DRO's: "We
hebben geen basisrecht om niet getroffen te worden door natuurlijke
ziekten."
Met preventie bedoelen DRO's het bannen van dierlijke producten die
volgens hen vele ziekten veroorzaken. Maar net zoals er niet-rokers
zijn die longkanker oplopen, zijn er ook vegetariërs die een
hartaanval krijgen. En wat kan in hemelsnaam preventie doen wanneer
een kind geboren wordt met een afwijking? Sommige DRO's gaan nog
verder: we moeten maar proeven op moordenaars doen, zo kunnen die
hun schuld tegenover hun medemens terugbetalen. |
| De cijfers. |
Ook beelden vertellen vaak een dubieus of verkeerd verhaal. Zo
kiest men bewust emotionele beelden die de gewone burger het meest
aangrijpen maar die niet juist en representatief de toestand
weergeven. Bovendien interpreteert men op een zeer subjectieve wijze
cijfers en statistieken.
Zo lees je bij een aandoenlijke foto van een hond of kat dat er
jaarlijks 200 miljoen proefdieren worden gebruikt. Waarom verzwijgt
men dat honden, katten en apen slechts 1% van de proefdieren
uitmaken en dat veel proeven op verdoofde dieren gebeuren ?
Ook mag men niet vergeten de 200 miljoen proefdieren te plaatsen
tegenover 3 miljard mensen die medische producten gebruiken. De
overgrote meerderheid van de mensen zou akkoord gaan met het feit
dat voor hun gezondheid en veiligheid om de 15 jaar één proefdier
wordt gebruikt en dat dit proefdier in 90% van de gevallen een muis
of een rat is! |
| Wie niet horen wil... |
Niet alleen in de Verenigde Staten, maar sinds kort ook in Europa
hebben terreuracties zoals brandstichting, die men toeschrijft aan
de puristische strekking van de DRO's, al voor vele miljoenen
franken schade veroorzaakt aan het medisch onderzoek. In Engeland
zijn al verschillende aanslagen gepleegd tegen personen werkzaam in
medisch onderzoek. Nu gaat in de Verenigde Staten jaarlijks 500
miljoen frank naar de bescherming van medische gebouwen en
personeel. Een enorm bedrag dat verloren gaat voor je gezondheid,
want iedere frank uitgegeven aan preventie van terreur betekent een
frank minder voor wetenschappelijk onderzoek.
Opmerkelijk volgens een Amerikaans rapport van internationaal
terrorisme is dat de pragmatische groepering PeTA (People for the
ethical Treatment of Animals) vaak al enkele uren na een
terreuractie van het ALF klaarstaat met een persbericht waarin ze
beweert dat ze niets met het gehele gebeuren te maken heeft, maar
dat ze het wel kan verantwoorden. |
| Wat met schoonheidsproducten? |
Op de handel in nieuwe cosmetica of bestanddelen van cosmetica die
op dieren zijn getest, zou op 1 januari 1998 een verbod moeten
ingaan. Dat bepaalt een richtlijn uit 1993 van het Europees
Parlement. Er kan nog een uitstel van 2 jaar worden verleend. Als er
tegen die tijd geen alternatieve methodes gevonden zijn, moeten de
cosmeticabedrijven zich definitief beperken tot de bestaande ingrediënten
om nieuwe producten te ontwikkelen.
|
| De mens als proefdier? |
Het onderzoek naar de schadelijkheid van een nieuw product kan
vandaag vaak plaatsvinden door gebruik te maken van alternatieve
methodes (niet op dieren). Bij het onderzoek naar de
'onschadelijkheid' van een product moet men daarentegen
verschillende criteria onderzoeken. Hier staan alternatieve methodes
nog zwak. Slechts 5% van nieuwe producten, getest via alternatieve
methodes, doorstaat deze test als onschadelijk en wordt dan verder
op dieren getest. Dan wordt nog 98% van deze producten, na tests op
proefdieren, ongeschikt bevonden voor de mens. Het verkopen van een
schadelijk product leidt tot zeer zware schadeclaims van benadeelde
consumenten, om van het menselijke leed nog maar te zwijgen.
Fabrikanten zouden zich hiertegen kunnen indekken door toch nog
stiekem hun nieuwe producten te laten uittesten op proefdieren,
ondanks het verbod. Een totaal verbod op proefdieren zal het gebruik
ervan in de illegaliteit duwen, met alle gevolgen vandien, want er
zal dan geen enkele controle meer mogelijk zijn. |
| Het bewijs. |
Leveren de tegenstanders van proefdieren zelf het bewijs dat
proefdieren uiteindelijk een noodzaak zijn om de veiligheid van
nieuwe producten te garanderen ? De Engelse multinational The Body
Shop brengt al 20 jaar schoonheidsproducten op de markt onder de
slogan 'Niet op proefdieren getest'. Maar in hun folder lees je dat
er geen producten worden gebruikt die in de laatste vijf jaar op
dieren werden getest. Pas recent, vermoedelijk onder invloed van
publicaties die deze hypocriete houding aanklaagden en van de
Europese richtlijn uit 1993, voerde deze firma een vaste datum in.
Indien het werkelijk mogelijk zou zijn geweest veilige koopwaar op
de markt te brengen zonder gebruik van proefdieren, waarom wordt dan
geen compleet gamma aangeboden met de garantie dat deze producten,
sedert hun ontstaan (twintig jaar geleden dus), nooit op dieren
werden getest? |
| Verdeel en heers. |
De acties tegen de cosmetica-industrie zijn gewoon een stap in de
verdeel-en-heersstrategie van DRO's. Hun uiteindelijke doel is een
verbod van proefdieren voor de geneeskunde, wat ook de gevolgen zijn
voor de mens. Brok is voor een strenge en goede reglementering met
een realistische benadering. |
| Als
DR-activisten stellen dat het gebruik van proefdieren zinloos is en
er voldoende alternatieven zijn, zijn ze dan wel eerlijk? Willen zij
trouwens een morele consensus bereiken over het gebruik van
proefdieren? Uit hun literatuur en uitspraken valt duidelijk af te
leiden dat zij het gebruik van proefdieren gewoon willen
verhinderen, ongeacht de gevolgen voor de medemens. Er is met andere
woorden geen consensus mogelijk tussen personen die het gebruik van
proefdieren voor medisch onderzoek aanvaarden en DR-activisten die
het gebruik van dieren voor alle menselijke doeleinden, zelfs als er
geen alternatief is, op morele basis verwerpen. Een verbod op het
gebruik van proefdieren voor schoonheidsproducten zal het gebruik
van proefdieren niet stoppen maar in de illegaliteit duwen. Is een
goede wetgeving hier niet de boodschap, in plaats van een zinloos
verbod ? |
Bronnen en aanbevolen literatuur
Christian Parmentier, Het dier en zijn mensenrechten, Uitgeverij Pelckmans,
1996. David Henshaw, Animal Warfare: the story of the Animal Liberation
Front, Fontana Paperbacks, 1989.
Peter P. De Deyn, The Ethics of Animal and Human Experimentation, John
Libbey & Company Ltd, London, 1994.
Kathleen Marquardt, Animal Scam: the beasty abuse of human rights, Regnery
Publishing, Inc Washington, D.C., 1993.
Dierproeven cosmetica nog drie jaar toegestaan, Nieuwsbrief van het Europees
Parlement, april 1997, nr. 4, jaargang 19.
Dierproeven en kosmetica - Vragen van klanten, antwoorden van The Body Shop
(Eastwick Trading B.V., Nijverheidswerf 14-20, 1402 BW Bussem).
Report to congres on the extent and effects of domestic and international
terrorism on animal enterprises. Revised october 1993.
Anita & Gordon Roddick, The Body Shop Animal Protection Statement 95.
